Chuyển đổi số thật ra thay đổi điều gì

"Chuyển đổi số" là một trong những cụm từ được nhắc nhiều đến mức gần như chẳng còn nghĩa gì cụ thể. Trên một slide, nó có thể là một website mới, việc chuyển hệ thống lên cloud, hay cả một lần nghĩ lại toàn bộ mô hình kinh doanh. Nghiên cứu nó toàn thời gian khiến mình muốn nói cho chính xác hơn.

Người ta hay phân biệt ba cấp độ. Số hoá dữ liệu (digitisation) là chuyển thông tin từ dạng giấy, dạng analog sang dạng số, như scan hồ sơ giấy. Số hoá quy trình (digitalisation) là dùng công cụ số để cải thiện quy trình đang có, ví dụ chuyển việc nhận đơn từ email sang một hệ thống trực tuyến. Chuyển đổi số (digital transformation) là thay đổi sâu hơn, khi công nghệ định hình lại cách doanh nghiệp tạo ra giá trị, cách tổ chức vận hành, và đôi khi cả việc doanh nghiệp đang kinh doanh cái gì.

Phần lớn doanh nghiệp làm rất nhiều ở hai cấp đầu rồi gọi đó là cấp thứ ba. Điều đó dễ hiểu. Công cụ thì nhìn thấy được và mua được. Những thay đổi sâu hơn thì chậm và chẳng dễ chịu gì.

Từ những năm làm marketing và phát triển kinh doanh, mình nghĩ thay đổi thật thường lộ ra ở ba chỗ.

Cách ra quyết định. Khi dữ liệu có sẵn và nhanh, câu hỏi là mọi người có thật sự dùng nó không, hay cuộc họp vẫn kết thúc bằng ý kiến của người có chức vụ cao nhất phòng.

Quan hệ với khách hàng. Kênh số giúp doanh nghiệp giữ liên lạc với khách sau khi bán hàng. Điều đó đặt ra câu hỏi mới: trong mối quan hệ kéo dài ấy, doanh nghiệp đang mang lại gì ngoài bản thân sản phẩm?

Kỹ năng và vai trò. Hệ thống mới thay đổi việc mỗi người làm hằng ngày. Không có đào tạo và một lý do rõ ràng cho sự thay đổi, công cụ tốt mấy rồi cũng thành những bảng tính đắt tiền.

Chẳng điều nào ở trên là mới với ai từng trải qua một lần triển khai phần mềm. Nhưng nó nhắc mình rằng chuyển đổi số không hẳn là dự án công nghệ mà là dự án tổ chức. Công nghệ là điều kiện cần. Hiếm khi nó là phần khó nhất.

---

Ảnh: pnntrn, fishopen770 trên Pixabay, sử dụng theo Giấy phép Nội dung Pixabay. Đây không phải ảnh do mình chụp.