Kyoto: những lớp trầm tích của một cố đô

Kyoto thường được gọi là trái tim văn hoá của Nhật Bản, và cách gọi ấy có cơ sở lịch sử. Từ khi kinh đô Heian-kyō được lập năm 794 cho đến khi triều đình dời về Tokyo năm 1868, đây là kinh đô của Thiên hoàng. Hơn nghìn năm đời sống cung đình, tôn giáo và nghề thủ công để lại dấu ấn, và đến nay thành phố vẫn đọc được như nhiều lớp chồng lên nhau.

Bàn cờ và núi

Lớp đầu tiên là quy hoạch. Heian-kyō được dựng theo dạng bàn cờ, mô phỏng các kinh đô Trung Hoa thời đó, nằm trong một lòng chảo có núi thấp phủ rừng bao ba mặt. Nhiều con phố Kyoto vẫn theo bàn cờ ấy, nên khu trung tâm khá dễ định hướng. Núi cũng quan trọng: nhiều ngôi chùa nổi tiếng nằm trên sườn đồi ven lòng chảo, nơi thành phố chạm vào rừng.

Chùa đền của nhiều thời đại

Lớp thứ hai là tôn giáo. Kyoto có rất nhiều chùa Phật giáo và đền Thần đạo, được xây rồi xây lại qua nhiều thế kỷ. Phần lớn thành phố bị tàn phá trong chiến tranh Ōnin thế kỷ 15, nên nhiều công trình thấy được hôm nay là bản dựng lại sau này. Kinkaku-ji (Kim Các Tự) là ví dụ quen thuộc về việc dựng lại ở thời hiện đại: gác vàng bị cháy năm 1950 và được xây lại vài năm sau đó.

Đền Thần đạo là một thế giới song song, đánh dấu bằng cổng torii. Một số đền quanh Kyoto, chẳng hạn Fushimi Inari, nổi tiếng với những lối đi dài có hàng nghìn cổng do người thờ cúng dâng tặng.

Vườn và những điều nhỏ

Lớp thứ ba là khu vườn. Chùa Kyoto nổi tiếng về nghệ thuật cảnh quan, từ vườn đá khô ở Ryōan-ji đến những vườn rêu nơi đèn đá chậm rãi ngả xanh. Phần lớn vẻ đẹp của thành phố nằm ở tỉ lệ này: một ngọn đèn, một phiến đá bước, một cành phong.

Một thành phố đang sống

Lớp cuối cùng dễ bị quên: Kyoto là một đô thị hiện đại hơn một triệu dân, có văn phòng, trường đại học và những phố mua sắm bình thường. Khu chùa Higashiyama hay khu phố giải trí cổ Gion nằm ngay trong đô thị thường nhật ấy chứ không tách riêng. Mình nghĩ đó là lý do Kyoto đáng được đọc chậm, như một nơi quá khứ không bị rào lại mà chỉ đơn giản là được sống cùng.

---

Ảnh: chiemseherin, zitarzheng, pexels, alexanderstein trên Pixabay, sử dụng theo Giấy phép Nội dung Pixabay. Đây không phải ảnh do mình chụp.