Hà Nội: nghìn năm kinh đô của hồ nước và phố nghề

Kinh đô bên sông

Hà Nội nằm bên hữu ngạn sông Hồng, giữa lòng đồng bằng Bắc Bộ. Lịch sử kinh đô thường được tính từ năm 1010, khi vua Lý Thái Tổ dời đô về đây và đặt tên là Thăng Long, rồng bay lên. Cái tên Hà Nội, nghĩa là vùng đất trong sông, chỉ xuất hiện muộn hơn nhiều, vào thế kỷ XIX. Giữa hai mốc ấy, thành phố từng là kinh đô, là tỉnh thành, là trung tâm hành chính thời thuộc địa, và giai đoạn nào cũng để lại dấu vết: đền chùa, hoàng thành, những đại lộ rợp cây, và Văn Miếu, dựng năm 1070, thường được gọi là trường đại học đầu tiên của nước ta.

Thành phố của hồ

Nước vẽ nên bản đồ Hà Nội. Sông Hồng ngày xưa đổi dòng nhiều lần và để lại hàng chục hồ, đầm. Hồ Hoàn Kiếm là trung tâm mang tính biểu tượng, có Tháp Rùa trên gò nhỏ và truyền thuyết trả gươm gắn với tên hồ. Hồ Tây rộng nhất, mặt nước thoáng và tĩnh hơn, quanh hồ là chùa chiền, quán cà phê và những đầm sen cũ.

Phố nghề

Phía bắc hồ Hoàn Kiếm là khu phố cổ, quen gọi là ba mươi sáu phố phường. Nhiều con phố vẫn giữ tên nghề: Hàng Bạc, Hàng Đường, Hàng Mã. Nhà ở đây hẹp mặt tiền mà sâu hun hút, gọi là nhà ống, phía trước bán hàng, phía sau là nếp sinh hoạt gia đình. Xen giữa là những ngôi đền, đình nhỏ.

Bốn mùa

Khác với miền Nam, Hà Nội có mùa đông thật sự: trời xám, ẩm, se lạnh, cuối mùa thì mưa phùn lất phất. Mùa hè nóng và nhiều giông. Nhiều người cho rằng mùa thu là lúc đẹp nhất, khi trời trong và buổi tối phố phường thơm mùi hoa sữa. Với mình, cái pha trộn giữa cũ kỹ và đời thường, ngôi đền đứng cạnh tiệm sửa xe máy, là điều khiến Hà Nội vừa là thủ đô vừa giống một khu phố quen.

---

Ảnh: mylns65hoasphn, 4601460, michoff trên Pixabay, sử dụng theo Giấy phép Nội dung Pixabay. Đây không phải ảnh do mình chụp.