Cao nguyên đá Đồng Văn: công viên địa chất làm bằng đá

Cao nguyên nơi biên giới

Cao nguyên đá Đồng Văn nằm ở cực bắc Việt Nam, dọc biên giới với Trung Quốc, trong vùng mà nhiều người vẫn quen gọi là Hà Giang. Năm 2010, nơi đây trở thành Công viên địa chất toàn cầu UNESCO đầu tiên của nước ta. Danh hiệu này không dành cho một điểm cụ thể mà cho cả một cảnh quan: những đỉnh đá vôi xám, hẻm vực sâu, hố sụt và hang động trải khắp một vùng cao gồ ghề.

Đọc những tầng đá

Địa hình karst hình thành khi nước mưa hoà tan đá vôi qua thời gian dài, tạc nên sống đá sắc, hố trũng và dòng chảy ngầm. Đá ở đây được bồi tụ qua một quãng thời gian địa chất rất dài và chứa hoá thạch mà các nhà địa chất dùng để tìm hiểu biển cổ và lịch sử sự sống. Với người đến thăm, điều choáng ngợp nhất là quy mô của sự xâm thực: sông Nho Quế đã khoét một hẻm vực hẹp và sâu ngay dưới đèo Mã Pí Lèng, một trong những cung đường nổi tiếng nhất miền Bắc.

Canh tác giữa đá

Điều khiến công viên địa chất này không chỉ là bài học địa chất chính là con người. Cao nguyên là nơi sinh sống của người Mông, cùng người Lô Lô, Dao, Tày, Giáy và nhiều dân tộc khác. Đất bằng hiếm, nước càng hiếm, nên ngô được trồng trong từng hốc đất giữa đá, còn tường đá xếp bao quanh nương và nhà. Những ngôi nhà trình tường dày giữ ấm qua mùa đông lạnh. Các phiên chợ phiên ở thị trấn vẫn là nơi gặp gỡ, trao đổi hàng hoá và tin tức gia đình.

Bốn mùa trên cao nguyên

Mùa đông lạnh và khô, nơi cao nhất đôi khi có sương muối. Mùa xuân, hoa mận, hoa đào nở quanh bản. Mùa thu nổi tiếng với hoa tam giác mạch nhuộm hồng, trắng nhiều sườn đồi, còn những thung lũng thấp có ruộng bậc thang thì vàng óng mùa gặt. Đường sá mùa nào cũng dốc và quanh co, sau mưa lớn mùa hè có thể sạt lở.