Cổng không có tường: torii và ý niệm về ngưỡng cửa

Một cổng torii không ngăn được gì. Nó chỉ báo rằng bạn đang bước từ không gian này sang không gian khác. Vài dòng về cổng, đường hầm và những ngưỡng cửa.

14 tháng 3, 2025Japan6 ảnh0 lượt xemPhóng sự ảnh

Cổng thường là một phần của bức tường. Cổng torii của Nhật là ngoại lệ lạ lùng: hai cột, hai thanh ngang, hai bên không có gì cả. Có thể đi vòng qua, nhưng hầu như chẳng ai làm thế.

Một đường ranh không nhìn thấy

Torii đánh dấu lối vào đền Thần đạo. Việc của nó không phải là phòng thủ mà là thông báo: qua khỏi đây, mặt đất được đối xử khác đi. Người ta cúi chào trước khi bước qua, hạ giọng, và thường tránh đi thẳng giữa lối. Cánh cổng vận hành hoàn toàn nhờ sự đồng thuận. Nó có sức mạnh vì ai cũng chấp nhận rằng nó có.

Khi một cổng thành cả nghìn cổng

Hai bức ảnh đầu cho thấy torii lặp lại đến mức thành một hành lang, giống những đường hầm nổi tiếng ở Fushimi Inari, Kyoto. Ở những đền như vậy, cổng thường do người dân và doanh nghiệp cúng tiến, tên người cúng được ghi trên cột. Một ngưỡng cửa duy nhất biến thành cả một quãng đường, và chính việc đi bộ trở thành trải nghiệm. Màu son đỏ, nhịp cột đều đặn và những vệt sáng xen giữa là lý do các đường hầm này được chụp nhiều đến thế.

Có những ngôi đền nằm bên mặt nước, cổng như mọc thẳng lên từ nước, như trong khung hình thứ ba. Khi đó ngưỡng cửa không còn để bước qua mà để ngắm, và việc vượt qua diễn ra trong tâm trí.

Những ngưỡng cửa khác

Phần còn lại của bộ ảnh mở rộng ý niệm ấy. Một đường hầm cành cây đan vào nhau mở ra phía ánh sáng. Cổng lớn ở Quảng trường Tự Do, Đài Bắc, nhân đôi qua bóng nước. Một cây cầu đá cũ khuất dần dưới rừng. Không cái nào là torii, nhưng cái nào cũng làm cùng một việc: đóng khung một lối đi và khiến người xem cảm thấy khoảnh khắc bước qua.

Mình nghĩ đây là lý do cổng luôn hấp dẫn người cầm máy. Một khung cửa cho sẵn bố cục, nhưng quan trọng hơn, nó cho bức ảnh một câu chuyện: có phía bên này và phía bên kia. Ngay cả trong việc nghiên cứu tổ chức, những khoảnh khắc thú vị nhất cũng thường là ngưỡng cửa, lúc một cách làm cũ nhường chỗ cho cách làm mới.

Ảnh: pexels, deltaworks, goumbik, tingyaoh, 8268513 trên Pixabay, sử dụng theo Giấy phép Nội dung Pixabay. Đây không phải ảnh do mình chụp.