Lúa: một năm của cánh đồng Việt Nam

Với phần lớn người Việt, lúa không chỉ là lương thực. Lúa là một tờ lịch. Nhịp năm ở nông thôn đi theo cánh đồng: khi nào đưa nước, khi nào cấy, khi nào chờ, khi nào gặt. Nhiều ngày lễ và phong tục vẫn còn vang nhịp ấy, kể cả với những gia đình đã rời làng từ nhiều đời.

Nước và bùn

Mùa vụ bắt đầu trong nước. Mạ được gieo trước ở ruộng mạ, rồi nhổ lên và cấy bằng tay xuống ruộng ngập nước. Đó là việc chậm, phải cúi lưng suốt buổi, và trên ruộng bậc thang thì đường cấy chạy theo đường cong của sườn núi.

Nhìn từ trên cao, những thửa ruộng bậc thang như đường đồng mức trên bản đồ. Chúng là kết quả của nhiều thế hệ uốn sườn đồi để nước chảy từ bậc này xuống bậc kia.

Xanh

Suốt nhiều tuần, cánh đồng chỉ có màu xanh. Đây là quãng giữa dài của mùa vụ, lúc làm cỏ, canh mực nước và lo thời tiết. Đó cũng là phần ít được chụp nhất trong năm, vì dường như chẳng có gì xảy ra.

Vàng

Rồi màu đổi. Ở vùng núi phía Bắc, ruộng bậc thang chín vàng đã thành một trong những hình ảnh dễ nhận ra nhất của Việt Nam, và mùa thu nào cũng kéo người chụp ảnh từ khắp nơi tìm về.

Gặt

Chặng cuối là cắt, tuốt và phơi. Ở đồng bằng, máy móc giờ làm phần lớn việc này, nhưng nhiều nơi người ta vẫn gặt bằng liềm, đội nón lá, như trong khung hình dưới đây.

Ở đồng bằng sông Cửu Long, nông dân có thể làm nhiều hơn một vụ mỗi năm, nên vòng quay gần như bắt đầu lại ngay khi vừa khép.

Một chút suy nghĩ

Mình lớn lên giữa những câu chuyện về mùa màng, nên nhìn những bức ảnh này thấy vừa đẹp vừa nặng. Cánh đồng vàng là hình ảnh ai cũng chia sẻ. Nhưng cánh đồng chỉ vàng trong một thời gian ngắn. Phần lớn năm của nó là bùn, là xanh, là chờ đợi, và vẻ đẹp cuối mùa thuộc về tất cả những công sức ấy.

---

Ảnh: nohtnongdan, dangquangn, pb29, minh82bn trên Pixabay, sử dụng theo Giấy phép Nội dung Pixabay. Đây không phải ảnh do mình chụp.