Học ngôn ngữ thứ ba, từ từ

Mình nghĩ bằng tiếng Việt, làm việc bằng tiếng Anh, và vẫn đang học tiếng Trung. Sống và học ở Đài Loan mấy năm khiến ngôn ngữ thứ ba thành một phần của đời sống hằng ngày, nhưng thật lòng mà nói trình độ của mình vẫn còn hạn chế.

Làm người mới bắt đầu khi đã trưởng thành là một cảm giác lạ. Trong công việc, người ta chờ mình phải thạo việc và nói năng mạch lạc. Rồi đến lúc cần hỏi một câu đơn giản ở quầy, tự nhiên mình lại như đứa trẻ, chọn từng chữ một và mong người đối diện kiên nhẫn.

Mình dần nghĩ sự lúng túng ấy là có ích.

Thứ nhất, nó giữ cho mình khiêm tốn. Nhiều người mình gặp ở Đài Loan chuyển qua lại giữa mấy thứ tiếng rất tự nhiên. Vật lộn với thanh điệu và chữ Hán mỗi ngày nhắc mình rằng đằng sau sự tự nhiên đó là bao nhiêu công sức.

Thứ hai, nó thay đổi cách mình lắng nghe. Khi không theo kịp từng chữ, mình chú ý hơn đến giọng điệu, cử chỉ và hoàn cảnh. Thói quen đó theo mình sang cả những cuộc trò chuyện bằng tiếng Anh, thậm chí tiếng Việt. Hiểu nhau không chỉ là chuyện từ vựng.

Thứ ba, tiếng Việt cho mình một chút lợi thế. Phần lớn từ vựng tiếng Việt có gốc Hán Việt, nên có những từ tiếng Trung nghe như họ hàng xa của những từ mình đã biết. Ngữ pháp hay chữ viết không vì thế mà dễ hơn, nhưng ngôn ngữ bớt xa lạ hơn.

Mình cũng để ý rằng mỗi ngôn ngữ đi kèm một cách lịch sự riêng, một cách nói thẳng riêng, một cách từ chối riêng. Đổi ngôn ngữ cũng là đổi một phần thói quen.

Mình không có phương pháp gì đặc biệt. Chủ yếu là lặp lại, luyện một chút mỗi ngày, và chấp nhận nghe mình nói vụng về. Tiến bộ thì chậm và không đều. Có những tuần cảm giác chẳng nhích được chút nào.

Nhưng ngôn ngữ thứ ba không phải cuộc đua. Nó là cánh cửa mở ra từng chút một, và mỗi lần hé thêm, mình lại thấy thêm một góc của nơi mình đang sống mà trước đó không nhìn ra.

---

Ảnh: niccolino, stevenstung trên Pixabay, sử dụng theo Giấy phép Nội dung Pixabay. Đây không phải ảnh do mình chụp.