Giữ một cuốn nhật ký nghiên cứu

Trong những thói quen nhỏ mình học được khi làm tiến sĩ, thói quen mình muốn giới thiệu đầu tiên là nhật ký nghiên cứu: một bản ghi đơn giản, có ngày tháng, về việc mình đã làm và vì sao.

Đây không phải nhật ký cá nhân, cũng không phải cuốn sổ trau chuốt. Mỗi mục rất ngắn, thường chỉ vài dòng:

• Ngày.
• Đã làm gì. Chạy mô hình, làm sạch dữ liệu, đọc ba bài báo, viết lại một phần.
• Kết quả. Con số, lỗi, điều bất ngờ.
• Đã quyết định gì, và lý do.
• Bước tiếp theo.

Vì sao nó có ích:

Quyết định rất dễ quên. Vài tháng sau, phản biện hoặc giáo sư hướng dẫn hỏi vì sao bỏ một biến hay vì sao mẫu bắt đầu từ một năm nào đó. Không có nhật ký, câu trả lời là đoán. Có nhật ký, chỉ cần tìm.

Phân tích có thể tái lập. Với DEA và các phương pháp tương tự, những lựa chọn nhỏ làm kết quả thay đổi: đầu vào, đầu ra nào, mô hình nào, xử lý giá trị ngoại lai ra sao. Ghi lại từng phiên bản, kèm tên file và thông số, giúp dựng lại đúng một kết quả.

Thấy được tiến độ vào những ngày chậm. Nghiên cứu hay cho cảm giác chẳng có gì nhúc nhích. Nhìn lại một tháng ghi chép sẽ thấy thật ra có.

Viết bài dễ hơn. Phần lớn mục phương pháp đã nằm sẵn trong nhật ký, ở dạng thô.

Vài lựa chọn thực tế:

• Để ở một chỗ duy nhất. Một file văn bản, một ứng dụng ghi chú hay một cuốn sổ giấy đều được. Đều đặn quan trọng hơn công cụ.
• Viết vào cuối mỗi buổi làm việc, khi chi tiết còn mới.
• Dẫn link tới file và phiên bản code thay vì mô tả theo trí nhớ.
• Ghi cả thất bại. Những cách làm không thành công về sau lại thường là các mục hữu ích nhất.

Mỗi ngày chỉ mất năm phút, và đã hơn một lần nó tiết kiệm cho mình hàng giờ.

---

Ảnh: promofocus trên Pixabay, sử dụng theo Giấy phép Nội dung Pixabay. Đây không phải ảnh do mình chụp.